Thuê hay mua máy xúc: cách tính điểm hoà vốn theo giờ máy

Hai loại chi phí khác bản chất

Thuê máy là chi phí biến đổi thuần: dùng giờ nào trả giờ đó, không dùng thì không mất gì ngoài rủi ro không có máy khi cần. Đơn giá thuê đã gộp khấu hao, bảo dưỡng lớn và lợi nhuận của bên cho thuê. Tuỳ hình thức thuê khô hay thuê có thợ, chi phí nhiên liệu và người vận hành có thể nằm trong hoặc ngoài đơn giá, và phải tách rõ trước khi so.

Mua máy tạo ra hai lớp chi phí. Lớp cố định phát sinh dù máy có chạy hay không: khấu hao, lãi vay hoặc chi phí vốn, bảo hiểm, bãi đỗ, đăng kiểm. Lớp biến đổi phát sinh theo giờ chạy: nhiên liệu, thợ vận hành, bảo dưỡng định kỳ, vật tư hao mòn như răng gầu và guốc xích. Bài tính chi phí mỗi giờ máy của SY215C trên trang này đã tách bốn nhóm đó, và có thể dùng lại nguyên khung.

Chính lớp cố định là thứ tạo ra điểm hoà vốn. Máy chạy càng nhiều giờ, lớp cố định càng được chia mỏng ra trên mỗi giờ, cho tới lúc tổng chi phí mỗi giờ của việc sở hữu thấp hơn đơn giá thuê. Máy chạy ít giờ thì ngược lại: lớp cố định đè nặng lên từng giờ, và thuê rẻ hơn.

Công thức điểm hoà vốn

Gọi F là tổng chi phí cố định hàng năm của việc sở hữu máy, T là đơn giá thuê mỗi giờ theo cùng hình thức, và V là chi phí biến đổi mỗi giờ khi tự sở hữu. Số giờ hoà vốn mỗi năm là H = F chia cho hiệu T trừ V. Nếu số giờ máy dự kiến mỗi năm lớn hơn H, mua rẻ hơn thuê. Nếu nhỏ hơn, thuê rẻ hơn mua.

Điều kiện để công thức có nghĩa là T phải lớn hơn V, tức đơn giá thuê phải cao hơn chi phí biến đổi khi tự chạy. Điều này gần như luôn đúng vì đơn giá thuê đã gộp khấu hao và lợi nhuận của bên cho thuê. Nếu bạn tính ra T nhỏ hơn hoặc bằng V, thường là do so hai hình thức khác nhau, ví dụ thuê khô với tự chạy có thợ, và cần tách lại.

F tính bằng cách lấy giá đầu tư trừ giá trị thu hồi dự kiến khi bán lại, chia cho số năm giữ máy, rồi cộng lãi vay hoặc chi phí vốn, bảo hiểm và các khoản cố định khác trong một năm. Giá trị thu hồi là biến hay bị bỏ quên nhất: máy giữ giá tốt khi bán lại làm F nhỏ đi đáng kể và kéo điểm hoà vốn xuống thấp.

• H = F ÷ (T − V), tính theo giờ máy mỗi năm.
• F = (giá đầu tư − giá trị thu hồi) ÷ số năm giữ máy + chi phí vốn + bảo hiểm + chi phí cố định khác.
• V = nhiên liệu + thợ + bảo dưỡng + vật tư hao mòn, tính trên mỗi giờ chạy thật.
• T = đơn giá thuê mỗi giờ, theo cùng hình thức khô hoặc có thợ với V.

Ba thứ làm lệch kết quả nhiều nhất

Thứ nhất là hệ số sử dụng thật. Số giờ máy dự kiến phải là giờ chạy có tải, không phải giờ máy có mặt tại công trường. Máy đứng chờ xe ben, chờ mặt bằng hay chờ thiết kế vẫn gánh chi phí cố định nhưng không tạo doanh thu. Hãy lấy số liệu giờ máy thực từ đồng hồ của các máy đang có hoặc từ nhật ký thuê của những năm trước, không lấy số ngày trong hợp đồng nhân với tám giờ.

Thứ hai là giá trị thu hồi. Hai máy cùng giá đầu tư nhưng khác khả năng bán lại sẽ cho hai điểm hoà vốn khác nhau. Máy có phụ tùng sẵn, hồ sơ bảo dưỡng đầy đủ và thương hiệu có thị trường máy cũ sôi động sẽ giữ giá tốt hơn. Đây là lý do việc ghi chép bảo dưỡng từ ngày đầu là một khoản đầu tư có lãi khi bán máy.

Thứ ba là rủi ro không có máy. Thuê rẻ hơn trên giấy nhưng vào mùa cao điểm, máy thuê có thể không sẵn đúng lúc cần, hoặc đơn giá tăng. Với máy chủ lực nằm trên đường găng tiến độ, chi phí một tuần chờ máy có thể lớn hơn toàn bộ chênh lệch thuê và mua trong năm. Khoản này không nằm trong công thức nhưng phải nằm trong quyết định.

Cách điền số cho một máy 20 tấn

Lấy SY215C làm ví dụ về cách điền, không phải về con số. SANY công bố máy có trọng lượng vận hành 21,9 tấn, gầu 0,93 m³ và công suất 118 kW. Từ đó bạn có mức tiêu hao nhiên liệu thực đo trên máy tương đương của mình, lương thợ theo ca, chi phí bảo dưỡng theo mốc giờ trong sổ tay, và giá vật tư hao mòn theo mã máy. Cộng lại theo giờ được V.

Giá đầu tư lấy từ báo giá đủ cấu hình theo checklist trên trang giá máy xúc SANY, ghi rõ hạng mục bao gồm và không bao gồm. Giá trị thu hồi ước theo thị trường máy cũ cùng model ở tuổi bạn định bán. Số năm giữ máy và lãi vay theo phương án tài chính của bạn. Cộng lại được F. Đơn giá thuê T hỏi hai hoặc ba đơn vị cho thuê trong khu vực, cùng hình thức.

Điền vào công thức được H. Đặt H cạnh số giờ máy thực từ nhật ký hai năm gần nhất, và câu trả lời hiện ra. Làm lại phép tính này mỗi khi giá thuê, giá máy hay khối lượng việc đổi đáng kể, vì điểm hoà vốn di chuyển theo cả ba.

Quyết định theo vai trò của máy, không theo quy mô công ty

Với đội thi công có nhiều máy, câu hỏi thuê hay mua nên được trả lời riêng cho từng vai trò. Máy chủ lực chạy quanh năm gần như luôn vượt điểm hoà vốn và nên mua, kể cả bằng phương án tài chính. Máy phục vụ việc phụ theo mùa, máy cỡ đặc biệt chỉ cần vài tuần mỗi năm, hay máy cho một hợp đồng đơn lẻ thường nằm dưới điểm hoà vốn và nên thuê.

Cách tiếp cận này giải thích vì sao cả nhà thầu lớn lẫn nhỏ đều vừa mua vừa thuê. Phần mua là phần chạy nhiều giờ ổn định; phần thuê là phần biến động. Nếu bạn đang định mua thêm một máy để giảm thuê, hãy tính H cho đúng phần việc mà máy đó sẽ gánh, không tính cho tổng giờ máy của cả đội.