Xe nâng người: chọn cắt kéo, khớp nối hay cần ống lồng theo mặt bằng

Ba kiểu xe nâng người và mặt bằng tương ứng

Xe nâng người cắt kéo (scissor lift, dòng SPS) nâng thẳng đứng bằng cơ cấu cắt kéo. Sàn làm việc rộng, chở được nhiều người cùng vật liệu, nhưng máy chỉ đi lên xuống theo phương thẳng — muốn với sang ngang phải di chuyển cả xe. Kiểu này hợp mặt bằng phẳng, cứng, có lối đi thẳng tới điểm làm việc: nhà xưởng, kho, trung tâm thương mại, sảnh chung cư.

Xe nâng người khớp nối (articulating boom, dòng SPA) có cần gập nhiều đoạn nên vươn vòng qua vật cản. Đây là kiểu duy nhất làm được việc khi giữa chỗ đỗ xe và điểm thi công có mái che, đường ống, giàn giáo hay máy móc đang chạy. Đổi lại, trọng lượng máy tăng gấp 2–3 lần so với cắt kéo cùng tầm cao.

Xe nâng người cần ống lồng (telescopic boom, dòng SPT) đẩy cần thẳng ra xa nhất trong ba kiểu, dùng khi phải với lên cao và ra xa từ một chỗ đứng cố định — mặt dựng nhà cao tầng, cầu, trạm điện. Máy nặng nhất và cần nền chịu tải tốt nhất.

• Mặt bằng phẳng, làm việc bên trên đầu — chọn cắt kéo.
• Có vật cản phải vươn vòng qua — chọn khớp nối.
• Phải với xa từ một điểm đứng cố định — chọn cần ống lồng.

Đối chiếu số liệu SANY công bố

Dòng cắt kéo SPS có ba cỡ: SPS0808HA chiều cao sàn nâng tối đa 8 m, tải trọng nâng 250 kg, trọng lượng máy 2.150 kg; SPS1212HA đạt 12 m, tải 350 kg, nặng 2.900 kg; SPS1414HA là bản cao nhất của dòng với 13,8 m, tải 350 kg và trọng lượng 3.540 kg.

Dòng khớp nối SPA có SPA14AC với chiều cao sàn nâng 14 m, tải 248 kg, trọng lượng 6.500 kg; SPA20AC đạt 20 m, tải 258/320 kg tùy cấu hình sàn, trọng lượng 10.100 kg. So sánh trực tiếp SPS1414HA và SPA14AC cho thấy rõ cái giá của khả năng vươn vòng: cùng tầm cao khoảng 14 m nhưng máy khớp nối nặng gần gấp đôi và tải trọng sàn lại thấp hơn.

Dòng cần ống lồng SPT gồm SPT22 chiều cao sàn nâng 22,4 m, tải 300/400/480 kg theo cấu hình, trọng lượng 12.700 kg; và SPT26 đạt 26,7 m, cùng dải tải 300/400/480 kg, trọng lượng 15.700 kg. Đây là hai model có tầm cao lớn nhất trong nhóm thiết bị làm việc trên cao mà SANY công bố cho thị trường Việt Nam.

• Cắt kéo SPS: 8 m / 12 m / 13,8 m — tải 250–350 kg, máy 2,15–3,54 tấn.
• Khớp nối SPA: 14 m / 20 m — tải 248–320 kg, máy 6,5–10,1 tấn.
• Cần ống lồng SPT: 22,4 m / 26,7 m — tải 300–480 kg, máy 12,7–15,7 tấn.

Hai con số dễ đọc nhầm

Thứ nhất, mọi con số chiều cao ở trên là chiều cao sàn nâng, không phải chiều cao làm việc. Chiều cao làm việc thường được các bảng quảng cáo cộng thêm khoảng tầm với của người đứng trên sàn. Khi so hai báo giá, phải chắc chắn cả hai cùng nói về một đại lượng, nếu không sẽ lệch một khoảng đáng kể và chọn thiếu cỡ máy.

Thứ hai, tải trọng nâng là tổng khối lượng người, dụng cụ và vật tư trên sàn. Hai thợ mặc đồ bảo hộ đã chiếm phần lớn mức 250 kg của SPS0808HA; phần còn lại cho vật tư rất hẹp. Nếu công việc cần mang theo vật liệu, nên tính ngược từ khối lượng cần đưa lên rồi mới chọn model, thay vì chọn theo chiều cao rồi phát hiện thiếu tải.

Ngoài ra, trọng lượng máy quyết định việc có đưa được thiết bị vào công trình hay không: sàn tầng hầm, sàn công trình đang thi công và cả xe chở máy đều có giới hạn tải. Một máy 15,7 tấn không phải chỗ nào cũng vào được, kể cả khi tầm cao là thứ duy nhất phù hợp.

Trình tự chọn máy nên theo

Bắt đầu từ hiện trường: đo khoảng cách từ chỗ xe đỗ được tới điểm làm việc, ghi lại vật cản trên đường vươn, kiểm tra nền có phẳng và chịu tải không. Bước này quyết định kiểu máy. Sau đó mới tính chiều cao cần với và tổng khối lượng phải đưa lên sàn để chốt model cụ thể.

Cuối cùng là các điều kiện ngoài kỹ thuật: lối vào công trình, phương án vận chuyển máy, chứng chỉ vận hành của thợ và lịch kiểm định thiết bị nâng theo quy định. Đây là những thứ hay bị bỏ sót cho đến lúc máy đã tới cổng công trình.