Gầu máy xúc: chọn loại gầu theo vật liệu đào

Dung tích gầu chọn theo khối lượng riêng, không theo cỡ máy

Thông số dung tích gầu tính bằng mét khối là thể tích, còn thứ máy phải nâng là khối lượng. Cùng một gầu 1 m³, chứa đất tơi và chứa đá hộc ẩm là hai mức tải hoàn toàn khác nhau. Vì vậy nguyên tắc là: vật liệu càng nặng thì gầu càng phải nhỏ so với cỡ máy.

Trên thực tế, dải dung tích gầu công bố cho một model thường khá rộng chính vì lý do này — nhà sản xuất để người dùng chọn theo vật liệu. Nếu chọn gầu ở đầu lớn của dải trong khi vật liệu nặng, máy sẽ không nâng được gầu đầy, người vận hành buộc phải xúc non và năng suất thực tế còn thấp hơn dùng gầu nhỏ đúng cỡ.

Dấu hiệu gầu quá lớn so với vật liệu rất dễ nhận: máy chậm rõ khi nâng cần có tải, đuôi máy có xu hướng nhấc lên khi vươn xa, và người vận hành theo thói quen chỉ xúc khoảng hai phần ba gầu.

Hình dạng gầu chọn theo công việc

Gầu đào tiêu chuẩn phục vụ phần lớn công việc đào đất và san lấp. Khi vật liệu cứng hơn, gầu cần răng khỏe hơn và lưỡi cắt dày hơn để chịu mài mòn — đây là lý do gầu đá và gầu đất không thay thế nhau được dù cùng dung tích.

Gầu chữ V có tiết diện hình chữ V, chuyên đào kênh mương và rãnh thoát nước. Ưu điểm là tạo được mặt cắt hình thang ngay trong một lượt đào, thay vì đào hình chữ nhật rồi phải sửa mái nhiều lần. Với công việc thủy lợi chạy tuyến dài, chênh lệch này cộng dồn thành nhiều ngày công.

Gầu gip là gầu ngoạm hai vỏ, dùng đào hố sâu thành đứng, nạo vét và bốc vật liệu rời — những việc mà gầu đào thường không làm được vì cần phải với thẳng xuống. Mỏ cào lắp đầu cần dùng để cào gốc cây, dọn thực bì, sàng đá khỏi đất và thu gom vật liệu rời trên mặt bằng.

• Đào đất, san lấp — gầu đào tiêu chuẩn.
• Kênh mương, rãnh thoát nước — gầu chữ V, tạo mặt cắt hình thang một lượt.
• Hố sâu thành đứng, nạo vét — gầu gip hai vỏ.
• Dọn thực bì, sàng đá, gom vật liệu rời — mỏ cào.

Đầu công tác thủy lực có ràng buộc riêng

Khi chuyển từ gầu sang các đầu công tác chạy dầu — búa phá đá, kìm cắt, đầu gắp xoay, đầm thủy lực — xuất hiện một ràng buộc mới: máy nền phải có đường dầu phụ với lưu lượng và áp suất phù hợp với thiết bị. Cỡ búa phải khớp với đường dầu của máy, không phải cứ lắp vừa cơ khí là dùng được.

Lắp một đầu công tác đòi lưu lượng lớn hơn khả năng của máy nền dẫn tới hai hậu quả: thiết bị không phát huy hết công suất, và hệ thống thủy lực máy nền chịu tải bất thường trong thời gian dài. Ngược lại, máy nền quá lớn so với thiết bị cũng gây hư hỏng do xung lực vượt thiết kế của đầu công tác.

Nếu công việc đòi đổi đầu công tác nhiều lần trong ngày, khớp tháo lắp nhanh là hạng mục nên đầu tư ngay từ đầu. Thời gian tháo lắp thủ công lặp lại vài lần mỗi ngày cộng dồn nhanh hơn phần lớn người mua ước tính.

Ba việc nên làm trước khi đặt gầu

Thứ nhất, xác định vật liệu thật sẽ đào — không phải vật liệu chủ yếu, mà vật liệu nặng nhất và mài mòn nhất mà máy sẽ gặp. Gầu phải chịu được trường hợp xấu nhất, vì đó là lúc nó hỏng.

Thứ hai, đối chiếu cấu hình gầu với đúng model máy nền đang có, gồm dải dung tích cho phép và thông số đường dầu phụ nếu dùng thiết bị thủy lực.

Thứ ba, tính cả phần hao mòn: răng gầu và lưỡi cắt là vật tư thay định kỳ. Khi lập dự toán, nên tính chi phí răng gầu theo giờ máy thay vì coi đó là chi phí phát sinh bất thường.