Cẩu bánh lốp và cẩu bánh xích: chọn theo mặt bằng và tần suất di chuyển

Ba nhóm cẩu di động trong dải SANY

Cẩu bánh lốp dòng STC trải từ 25 tới 160 tấn. STC250C5 nâng tối đa 25 tấn với cần chính 41 m, chạy tối đa 85 km/h trên công thức bánh 6×4. STC500C5 nâng 50 tấn, cần 44 m, mô men nâng 1600 kN·m. STC800C5 nâng 80 tấn, cần 50,5 m, mô men nâng 2940 kN·m. Đầu dải là STC1600T7 nâng 160 tấn, cần 75,5 m, chiều cao nâng 102,5 m và đối trọng 52 tấn.

Cẩu địa hình dòng SAC nằm giữa hai thái cực: vẫn tự di chuyển bằng bánh lốp nhưng gầm và hệ lái được thiết kế để vào nền xấu. SAC1600C7 nâng 160 tấn với cần 74,8 m, SAC2500C8 nâng 250 tấn với cần 88 m, SAC8000C7 nâng 800 tấn với chiều cao nâng 150 m.

Cẩu bánh xích dòng SCE và SCC bắt đầu từ SCE1000A-EV chạy điện 100 tấn, mô men nâng 380 t·m, cần chính 64 m; SCE1500TB-EV 150 tấn với cần ống lồng 59,9 m; và lên tới SCC22000A nâng 2200 tấn, cần 168 m, mô men nâng 38000 t·m cho lắp đặt công nghiệp và khai khoáng quy mô lớn.

• Bánh lốp STC — 25 đến 160 tấn, tự chạy 85 đến 90 km/h, cần hạ chân chống khi nâng.
• Địa hình SAC — 160 đến 800 tấn, tự chạy nhưng vào được nền gồ ghề.
• Bánh xích SCE/SCC — 100 đến 2200 tấn, phải chở theo module, đứng và di chuyển được cùng tải.

Câu hỏi thứ nhất: máy đổi vị trí bao nhiêu lần

Đây là câu hỏi tách hai loại cẩu rõ nhất. Cẩu bánh lốp tới công trường bằng chính bánh của nó, hạ chân chống là nâng được; xong việc rút chân chống và đi tiếp. Với đội cẩu dịch vụ nâng hạ theo ca, lắp cấu kiện ở nhiều điểm trong tuần, hay phục vụ trạm biến áp và đường dây rải dọc tuyến, mỗi lần đổi điểm chỉ mất thời gian chạy xe.

Cẩu bánh xích không có lựa chọn đó. Máy phải tháo cần, tháo đối trọng, xếp lên xe chuyên dụng, tới nơi lắp lại rồi mới nâng. Mỗi lần đổi vị trí là một chu kỳ tháo, chở, lắp, và chu kỳ này lặp lại đủ nhiều thì nó ăn hết lợi thế sức nâng. Dòng SCE chạy điện giảm bớt gánh nặng này nhờ hệ tự lắp ráp và tháo rời, và SCE1500TB-EV dùng cần ống lồng nên vận chuyển không phải tháo rời nhiều bộ phận, nhưng bản chất vẫn là một máy để đứng lâu tại một công trình.

Quy tắc thực tế: nếu máy đứng tại một vị trí từ vài tuần trở lên và nâng nhiều mã hàng ở đó, bánh xích mới đáng cân nhắc. Nếu máy đổi điểm theo ngày, chỉ có bánh lốp hoặc địa hình là hợp lý, bất kể sức nâng trên giấy.

Câu hỏi thứ hai: nền đặt cẩu như thế nào

Cẩu bánh lốp nâng bằng chân chống. Chân chống cần một nền phẳng, đủ cứng để chịu áp lực tập trung tại bốn điểm, và đủ rộng để mở hết tầm chân. Mặt bằng đã san và lu, sân bê tông, đường nội bộ đã hoàn thiện là môi trường của nó. Đưa cẩu bánh lốp vào bãi bồi hay nền sau mưa là đẩy rủi ro lật lên vai người vận hành.

Cẩu bánh xích trải trọng lượng lên toàn bộ dải xích nên áp suất nền thấp hơn hẳn. Trang sản phẩm SCE1000A-EV nêu rõ máy không cần chân chống khi vận hành và di chuyển được cùng tải trọng, tức là nâng cấu kiện rồi bò tới vị trí lắp mà không phải hạ xuống. Với nền yếu, mặt bằng chưa hoàn thiện hoặc công việc phải vừa nâng vừa dịch chuyển, đây là khác biệt về phương pháp thi công chứ không chỉ về thông số.

Cẩu địa hình dòng SAC là câu trả lời cho trường hợp nền xấu nhưng vẫn cần tự di chuyển: đường vào gồ ghề, mặt bằng chưa san kỹ, không gian quay vòng chật. Nó vẫn nâng bằng chân chống nên không thay được bánh xích trên nền thật sự yếu, nhưng tới được nơi mà xe cẩu bánh lốp thường phải dừng ngoài cổng.

• Nền đã san lu, sân bê tông, đường hoàn thiện — bánh lốp STC.
• Đường vào xấu, mặt bằng gồ ghề nhưng nền đủ cứng cho chân chống — địa hình SAC.
• Nền yếu, cần nâng và di chuyển cùng tải, đứng dài ngày — bánh xích SCE/SCC.

Đọc sức nâng cho đúng trước khi so model

Sức nâng tối đa chỉ đạt được ở tầm với ngắn nhất, cần ở góc thuận lợi nhất và đối trọng đầy đủ. Vươn cần ra xa thì sức nâng giảm rất nhanh. Vì vậy hai cẩu cùng ghi 160 tấn, như STC1600T7 và SAC1600C7, vẫn có thể cho kết quả khác nhau ở tầm với 30 m; con số cần tra là biểu đồ tải tại đúng tầm với và chiều cao của mã hàng nặng nhất, không phải con số trên tên model.

Mô men nâng là tích của tải trọng và tầm với, nên nó phản ánh năng lực tổng thể tốt hơn sức nâng đơn lẻ. Bước từ STC500C5 lên STC800C5 không chỉ là 50 lên 80 tấn mà là 1600 lên 2940 kN·m, gần gấp đôi khả năng làm việc khi phải vươn xa. Khi hai model trông gần nhau về sức nâng, hãy so mô men nâng trước.

Cuối cùng là chiều cao nâng và chiều dài cần. Lắp dầm thép cho nhà xưởng cao, trụ điện, hay thiết bị trên mái nhà máy đòi hỏi chiều cao nhiều hơn sức nâng. STC800C5 nâng tới 76 m, STC1600T7 tới 102,5 m, SAC8000C7 tới 150 m. Chọn cẩu theo mã hàng cao nhất và xa nhất trong dự án, rồi mới xét phần còn lại.

Bảng quyết định bốn dòng

Ghi ra bốn dòng cho dự án hoặc cho đội cẩu của bạn trong một năm: số ngày trung bình máy đứng tại một vị trí, tình trạng nền tại các điểm làm việc ở thời điểm xấu nhất trong năm, mã hàng nặng nhất kèm tầm với và chiều cao của nó, và số lần máy phải đổi điểm. Hai dòng đầu chọn loại cẩu, hai dòng sau chọn model trong loại đó.

Nếu dòng một tính bằng ngày và nền đã hoàn thiện, câu trả lời gần như luôn là bánh lốp STC, và việc còn lại là chọn cỡ theo biểu đồ tải. Nếu dòng một tính bằng tháng, nền yếu hoặc mã hàng vượt 250 tấn, bánh xích là phương án đúng dù chi phí lắp dựng mỗi lần cao. Trường hợp ở giữa, nền xấu nhưng vẫn phải chạy nhiều điểm, mới là lúc cẩu địa hình SAC phát huy.